3 . ادراك وهمى : اين مرحله نيز كه توسط نيروى واهمه حاصل مىشود ، ميان انسان و برخى از حيوانات مشترك است و آن ادراك معانى جزئى است . 4 . ادراك عقلى : اين مرحله كه با عقل حاصل مىشود ، ادراك كليات بوده و مخصوص انسان است و در ساير جانداران وجود ندارد . عالىترين مرحلهء ادراكات عقلى و كلّى براى خداوند متعال است كه به علم حضورى ذاتى به همهء اشيا در همهء عوالم عالم است . همچنين قدرت و تحريك هم مراحلى دارد كه عبارت‌اند از : 1 . در حيوانات به وسيله قوهء شوقيه كه مركب از شهوت و غضب است انجام مىگيرد . 2 . در انسان‌ها علاوه بر آن توسط اراده انجام مىگيرد . عالىترين مرحلهء قدرت و تحريك در ذات خداوند است كه عبارت است از همان ابداع و ايجاد و آفرينش . همهء دانشمندان الهى اعم از فلاسفه و متكلمين مىگويند : خداوند حىّ است و دلايل متعددى براى اثبات آن اقامه مىكنند كه يكى از آن ادلّه عبارت است از : در مبحث قدرت به اثبات رسيد كه خداوند قادر است و در مبحث علم به اثبات رسيد كه خداوند به هر چيزى آگاه است ( صغرى ) ، و هر موجودى كه قادر و عالم باشد حى است ( كبرى ) ، اين كبرى را در مقدمه ذكر كرديم ، پس خداوند حى است ( نتيجه ) . دانشمندان الهى دربارهء تعريف حيات اختلاف دارند . فلاسفهء الهى و گروهى از متكلمين معتزله مىگويند : حىّ كسى است كه بر او كه قادر و عالم بودن محال نيست و عدم علم و قدرت براى او ضرورت نداشته و وجود علم و قدرت بر او محال نيست ؛ بلكه ممكن است به امكان عام و البته هر كمالى كه براى ذات حق ممكن باشد بالفعل هم ثابت است . طبق اين نظريه صفت حيات برمىگردد به يك امر سلبى كه حىّ است ؛ يعنى « لا يستحيل ان يقدر و يعلم » . متكلمين اشاعره مىگويند : حىّ عبارت است از كسى كه واجد صفتى است كه به خاطر داشتن آن صفت مىتواند عالم و قادر باشد . تا اينجا بحثى نيست ، ولى مرحوم علّامه مبحثى را عنوان مىكنند كه از ايشان تعجب